Pytania i odpowiedzi

Rezonans magnetyczny, w skrócie MR lub MRI, jest nieinwazyjnym badaniem obrazowym. Pozwala uzyskać szczegółowe obrazy narządów i tkanek bez użycia promieniowania rentgenowskiego. Zakres badania i zastosowany protokół zależą od problemu klinicznego.

Należy zabrać dokument tożsamości, skierowanie, jeśli zostało wystawione lub jest wymagane, oraz wcześniejszą dokumentację dotyczącą badanego obszaru. Pacjent z implantem lub urządzeniem medycznym powinien dostarczyć kartę implantu albo dokumentację zawierającą producenta i dokładny model. Jeżeli planowane jest podanie kontrastu, pracownia może wymagać aktualnego wyniku kreatyniny z eGFR.

Nie zawsze. Możliwość wykonania badania zależy od dokładnego modelu urządzenia, jego oznaczenia bezpieczeństwa w polu magnetycznym oraz warunków określonych przez producenta. Niektóre urządzenia są warunkowo dopuszczone do MR i wymagają specjalnego protokołu, nadzoru lub wykonania badania w odpowiednio przygotowanym ośrodku. Każdy implant, urządzenie i metaliczne ciało obce trzeba zgłosić podczas rejestracji.

Warto poinformować o niej już podczas ustalania terminu. Personel wyjaśni przebieg badania i możliwe sposoby ograniczenia lęku. Podczas MR pacjent ma kontakt głosowy z personelem, otrzymuje ochronniki słuchu i urządzenie umożliwiające wezwanie pomocy. Jeżeli lekarz zaleci lek uspokajający, po jego przyjęciu nie wolno samodzielnie prowadzić pojazdu, a na badanie należy przyjechać z osobą towarzyszącą. Czas ograniczenia prowadzenia zależy od zastosowanego preparatu i otrzymanych zaleceń.

Tak. MR nie wykorzystuje promieniowania jonizującego i może być stosowany również u dzieci. Małe dziecko musi jednak pozostać nieruchomo, dlatego w niektórych przypadkach potrzebne jest znieczulenie lub sedacja. O sposobie przeprowadzenia badania decyduje zespół medyczny po kwalifikacji. Możliwość obecności rodzica oraz wykonywania badań w znieczuleniu należy potwierdzić podczas rejestracji.

Ciąża nie jest automatycznym przeciwwskazaniem do MR bez kontrastu. Badanie wykonuje się, gdy jest potrzebne klinicznie, po ocenie korzyści i ryzyka. W ciąży rutynowo unika się podawania kontrastu zawierającego gadolin. Karmienie piersią nie wyklucza MR, a po standardowej dawce gadolinowego środka kontrastowego przerywanie karmienia zwykle nie jest konieczne. O ciąży, jej podejrzeniu lub karmieniu piersią należy poinformować personel.

Nie. Wiele badań wykonuje się bez kontrastu. Gadolinowy środek kontrastowy stosuje się wtedy, gdy może dostarczyć istotnych dodatkowych informacji, na przykład lepiej uwidocznić unaczynienie, stan zapalny, bliznę lub charakter zmiany. O jego podaniu decyduje lekarz na podstawie wskazania i stanu zdrowia pacjenta.

Gadolinowe środki kontrastowe są na ogół dobrze tolerowane, ale jak każdy preparat mogą powodować działania niepożądane. Reakcje nadwrażliwości występują rzadko. Przed podaniem kontrastu należy zgłosić wcześniejsze reakcje na środki kontrastowe, choroby nerek, ciążę i inne istotne schorzenia. Kontrast do MR nie jest tym samym preparatem co jodowy kontrast stosowany w TK.

Należy zastosować się do instrukcji przekazanych podczas rejestracji, ponieważ przygotowanie zależy od badanego obszaru i protokołu. Leków przyjmowanych na stałe nie należy samodzielnie odstawiać. Przed wejściem do pracowni trzeba zdjąć metalowe i elektroniczne przedmioty, między innymi biżuterię, zegarek, telefon, aparat słuchowy i karty płatnicze. Personelowi należy zgłosić implanty, metaliczne ciała obce, choroby nerek, ciążę i klaustrofobię.

Pacjent leży na stole, który przesuwa się do wnętrza aparatu. Na badaną okolicę zakładana jest odpowiednia cewka. Podczas obrazowania aparat wydaje głośne dźwięki, dlatego pacjent otrzymuje ochronniki słuchu. Trzeba pozostać nieruchomo, a w niektórych badaniach wykonywać polecenia dotyczące oddechu. Personel przez cały czas obserwuje pacjenta i utrzymuje z nim kontakt głosowy.

Po badaniu bez leków uspokajających pacjent zwykle może wrócić do codziennych czynności. Jeśli podano kontrast, należy stosować się do indywidualnych zaleceń personelu. Nie ma potrzeby narzucania każdemu pacjentowi tej samej ilości płynów – sposób nawodnienia powinien uwzględniać między innymi stan nerek i serca. Po sedacji lub leku uspokajającym nie wolno prowadzić pojazdu przez okres wskazany przez personel.

W przypadku badania MR (rezonansem magnetycznym) nie jest wymagane skierowanie, z wyjątkiem badan u małych dzieci oraz kobiet w ciąży.
Na życzenie pacjenta celem uściślenia zakresu badania lub ustalenia czy będzie potrzeba podania kontrastu, istnieje możliwość konsultacji lekarskiej i wystawienia skierowania na miejscu.

Tomografia komputerowa jest badaniem wykorzystującym promieniowanie rentgenowskie i komputerową rekonstrukcję obrazu. Pozwala uzyskać szczegółowe przekroje badanego obszaru, a w razie potrzeby także rekonstrukcje w różnych płaszczyznach i obrazy trójwymiarowe. Samo skanowanie trwa zwykle krótko, ale cała wizyta może być dłuższa ze względu na przygotowanie lub podanie kontrastu.

TK wiąże się z ekspozycją na promieniowanie jonizujące, dlatego badanie powinno mieć uzasadnienie medyczne. Protokół dobiera się tak, aby uzyskać potrzebne informacje przy możliwie małej dawce promieniowania. Lekarz ocenia spodziewaną korzyść i ryzyko, uwzględniając wiek pacjenta, badaną okolicę i wcześniejsze badania.

Przeciwwskazania zależą od zakresu badania i planowanego kontrastu. Szczególnej oceny wymagają ciąża, wiek dziecięcy, wcześniejsza reakcja na jodowy środek kontrastowy, istotne zaburzenia czynności nerek oraz wybrane choroby tarczycy. Nie każda z tych sytuacji oznacza bezwzględny zakaz – decyzję podejmuje lekarz po ocenie korzyści i ryzyka.

Ze względu na promieniowanie jonizujące planowego badania TK co do zasady unika się w ciąży. Jeżeli badanie jest pilnie potrzebne i nie można zastąpić go inną metodą, lekarz może je zlecić po indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka. O ciąży, jej podejrzeniu lub możliwości zajścia w ciążę trzeba poinformować personel przed badaniem.

Tak, jeśli istnieje uzasadnione wskazanie medyczne. Dzieci są bardziej wrażliwe na promieniowanie, dlatego stosuje się protokoły dostosowane do wieku, masy ciała i badanego obszaru. Jeżeli odpowiedź diagnostyczną może zapewnić badanie bez promieniowania, lekarz może rozważyć USG lub MR.

Nie. Kontrast stosuje się wtedy, gdy jest potrzebny do lepszego uwidocznienia naczyń, narządów lub charakteru zmiany. Może być podawany dożylnie, a w wybranych badaniach także doustnie. O rodzaju przygotowania i sposobie podania pacjent jest informowany podczas rejestracji.

Po podaniu dożylnym może pojawić się przemijające uczucie ciepła, metaliczny smak lub wrażenie parcia na pęcherz. Reakcje nadwrażliwości występują rzadko, ale mogą wymagać leczenia. Szczególnie ważne jest zgłoszenie wcześniejszej reakcji na jodowy środek kontrastowy i opisanie jej przebiegu. Określenie „uczulenie na jod” nie pozwala samo w sobie prawidłowo ocenić ryzyka.

Nie zawsze. Przed badaniem lekarz ocenia czynność nerek i znaczenie podania kontrastu dla rozpoznania. Pacjent powinien poinformować o chorobie nerek, dializoterapii, cukrzycy i aktualnych wynikach. Pracownia może wymagać oznaczenia kreatyniny z wyliczeniem eGFR.

Nie należy odstawiać metforminy samodzielnie. Postępowanie zależy od czynności nerek, rodzaju badania i lokalnej procedury. Pacjent powinien podać nazwę i dawkę leku podczas rejestracji, a następnie zastosować się do indywidualnych zaleceń lekarza lub pracowni.

Przygotowanie zależy od badanego obszaru i planowanego kontrastu. Podczas rejestracji należy potwierdzić, czy trzeba pozostać na czczo, jakie płyny są dozwolone oraz czy potrzebny jest wynik kreatyniny z eGFR. Trzeba zgłosić ciążę, choroby nerek i tarczycy, cukrzycę, astmę, wcześniejsze reakcje na kontrast oraz wszystkie przyjmowane leki. Nie wolno samodzielnie modyfikować leczenia.

Pacjent leży na stole, który przesuwa się przez szeroki pierścień tomografu. Podczas skanowania należy pozostać nieruchomo, a czasem na krótko wstrzymać oddech. Personel obserwuje pacjenta i utrzymuje z nim kontakt. Samo skanowanie trwa zazwyczaj od kilku sekund do kilku minut, zależnie od zakresu badania.

Po badaniu bez kontrastu zwykle można od razu wrócić do codziennych czynności. Po podaniu kontrastu należy pozostać w pracowni przez czas wskazany przez personel i stosować się do otrzymanych zaleceń. Ilość płynów powinna być dostosowana do stanu zdrowia, szczególnie u osób z niewydolnością serca lub nerek. W razie duszności, obrzęku, nasilonej wysypki albo innych niepokojących objawów należy pilnie skontaktować się z personelem medycznym.

Oba badania wykorzystują promieniowanie rentgenowskie. RTG tworzy dwuwymiarowy obraz, natomiast TK uzyskuje wiele warstwowych obrazów, które można analizować w różnych płaszczyznach. Tomografia dostarcza bardziej szczegółowych informacji, ale zwykle wiąże się z większą dawką promieniowania niż pojedyncze zdjęcie RTG.

Tak. Tomografia komputerowa wykorzystuje promieniowanie jonizujące, dlatego badanie wykonuje się na podstawie skierowania lub zlecenia lekarskiego. Skierowanie powinno zawierać wskazanie, badaną okolicę i informacje potrzebne do wyboru właściwego protokołu.