Rezonans magnetyczny odbytnicy i odbytu dostarcza informacji o zmianach, których zasięg trudno ocenić wyłącznie w badaniu klinicznym lub endoskopowym. Ma szczególne znaczenie w planowaniu leczenia raka odbytnicy i przetok okołoodbytowych. Badanie można wykonać w pracowni rezonansu magnetycznego OMEGA Diagnostyka Obrazowa w Jeleniej Górze.

Na czym polega rezonans magnetyczny odbytnicy i odbytu?

MR wykorzystuje pole magnetyczne i fale radiowe, bez promieniowania jonizującego. Obrazy wykonuje się według protokołu dobranego do wskazania: ocena guza odbytnicy wymaga innego planowania niż obrazowanie przetok i ropni okołoodbytowych. Zastosowanie dożylnego kontrastu zależy od problemu klinicznego i nie jest jednakowe we wszystkich tych badaniach. Podczas rejestracji istotne jest zatem podanie dokładnego celu diagnostyki.

Co pokazuje MR odbytnicy i odbytu?

W diagnostyce raka odbytnicy MR pozwala ocenić miejscową rozległość guza, jego relację do otaczających tkanek, zwieraczy i struktur istotnych przy planowaniu operacji. Ocenia się również regionalne węzły chłonne. Po leczeniu badanie może służyć ocenie odpowiedzi na terapię.
W diagnostyce przetok MR pomaga prześledzić ich przebieg i odgałęzienia, określić stosunek do zwieraczy oraz wykryć ropnie. Informacje te są przydatne przy wyborze sposobu leczenia.

Kiedy wykonuje się rezonans magnetyczny odbytnicy i odbytu?

Badanie wykonuje się w ocenie zaawansowania raka odbytnicy, planowaniu leczenia i kontroli jego efektów, a także przy podejrzeniu złożonej lub nawrotowej przetoki okołoodbytowej. Jest pomocne również w ocenie powikłań okołoodbytowych choroby Leśniowskiego-Crohna i wybranych zmian kanału odbytu. Nie jest rutynowo potrzebne do rozpoznania niepowikłanych hemoroidów ani szczeliny odbytu. Podejrzenie ropnia z nasilonym bólem i gorączką wymaga pilnej oceny lekarskiej.

  • Posiłki

    Przez 4 godziny przed badaniem należy powstrzymać się od jedzenia i picia, chyba że lekarz zalecił inne przygotowanie. Ewentualne przygotowanie odbytnicy zależy od wskazania i sposobu obrazowania. Wlewki i środki przeczyszczające stosuje się wyłącznie na zalecenie lekarza, szczególnie przy nasilonym bólu, przetoce lub podejrzeniu ropnia. Przy stomii i cukrzycy przygotowanie wymaga indywidualnego ustalenia.

  • Leki

    Leki przyjmowane na stałe stosuje się według dotychczasowego schematu, chyba że lekarz zaleci inaczej. U osób z cukrzycą pory posiłków i sposób przyjmowania leków w dniu badania należy wcześniej uzgodnić z lekarzem. Nie należy samodzielnie odstawiać leczenia ani przyjmować dodatkowych preparatów w celu przygotowania do MR.

  • Ubranie

    Odpowiednia jest wygodna odzież bez metalowych zapięć, ozdób, fiszbin i włókien metalicznych. W razie potrzeby personel poprosi o jej zmianę. Przed wejściem do pomieszczenia z aparatem należy zdjąć biżuterię, zegarek, okulary, aparat słuchowy i wyjmowane protezy zębowe.

  • Przedmioty

    Przed wejściem do pomieszczenia z aparatem MR należy pozostawić telefon, klucze, karty płatnicze oraz inne przedmioty metalowe i elektroniczne w miejscu wskazanym przez personel. Korzystanie z urządzeń medycznych noszonych na ciele, takich jak pompa insulinowa czy system monitorowania glukozy, należy zgłosić wcześniej. Personel medyczny sprawdzi warunki ich stosowania w środowisku MR i ustali sposób przygotowania do badania.

  • Uwaga!

    Należy zgłosić przebyte operacje, radioterapię, obecność stomii, drenu lub setonu pozostawionego w przetoce. Znaczenie mają termin ostatniego zabiegu i aktualne dolegliwości. Wymagają zgłoszenia także implanty, ciąża lub jej podejrzenie, choroby nerek, reakcje na kontrast oraz klaustrofobia.

  • Ankieta

    Na wizytę należy zgłosić się co najmniej 15 minut przed wyznaczoną godziną. Ten czas pozwala dopełnić formalności i wypełnić ankietę bezpieczeństwa MR. Jej omówienie z personelem jest częścią kwalifikacji do badania.

  • Dokumenty

    Na badanie należy zabrać:
    • dokument tożsamości,
    • skierowanie, jeśli zostało wystawione lub jest wymagane,
    • wyniki kolonoskopii lub rektoskopii oraz badań histopatologicznych, jeśli były wykonywane,
    • opisy i obrazy wcześniejszych badań MR, TK lub USG,
    • dokumentację operacji, leczenia onkologicznego i leczenia przetok,
    • dokumentację implantów, drenów i innych pozostawionych urządzeń,
    • aktualny wynik kreatyniny, jeśli planowane jest podanie kontrastu, wraz z eGFR, jeżeli podano je w wyniku.
    Informacji o wymaganej aktualności wyniku kreatyniny udziela personel medyczny podczas rejestracji.

  • Czas

    Badanie trwa zwykle kilkadziesiąt minut. Dokładny czas zależy od zakresu obrazowania i potrzeby podania kontrastu; orientacyjną długość wizyty podaje personel podczas rejestracji.

  • Termin

    Celem ustalenia terminu badania konieczna jest wcześniejsza rejestracja osobista, telefoniczna lub on-line.

  • Przeciwwskazanie bezwzględne dotyczy:

    • urządzeń i implantów oznaczonych jako MR Unsafe, czyli niedopuszczonych do stosowania w środowisku rezonansu magnetycznego,
    • ferromagnetycznych ciał obcych w obrębie oczodołu lub gałki ocznej,
    • innych metalowych elementów, których właściwości lub położenie stwarzają zagrożenie podczas MR.
    Bezpieczeństwo badania ocenia się na podstawie ankiety i dokumentacji medycznej. Brak informacji o implancie może wymagać ich uzupełnienia przed kwalifikacją.

  • Przeciwwskazania nie obejmują:

    Same wypełnienia stomatologiczne i implanty zębowe zwykle nie wykluczają MR. Stomia również nie stanowi sama w sobie przeciwwskazania, choć może wymagać dostosowania przygotowania. Karmienie piersią nie wyklucza badania; po gadolinowym środku kontrastowym nie ma potrzeby rutynowego przerywania karmienia.

  • Indywidualna kwalifikacja do badania:

    Rozrusznik serca, neurostymulator i inne implanty wymagają identyfikacji oraz sprawdzenia warunków dopuszczenia do MR.
    Przed badaniem należy ocenić zgodność z MR klipsów, drenów i setonów, szczególnie zawierających elementy metalowe. Nie należy ich samodzielnie usuwać. Nasilony ból i trudności w nieruchomym leżeniu mogą wymagać wcześniejszego zaplanowania badania.
    Choroby nerek i wcześniejsze reakcje na kontrast wymagają oceny przed jego podaniem. W ciąży MR bez kontrastu można wykonać przy uzasadnionych wskazaniach, po ocenie lekarza. Gadolin stosuje się wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach po rozważeniu korzyści i ryzyka.

  • Rejestracja

    Na wizytę należy zgłosić się około 15 minut przed ustaloną godziną badania. Podczas rejestracji należy wypełnić kwestionariusz medyczny i przedstawić skierowanie, jeśli jest wymagane. W przypadku badania z kontrastem należy dodatkowo dostarczyć aktualny wynik oznaczenia stężenia kreatyniny we krwi.

  • Przygotowanie do badania

    Personel sprawdza ankietę, dokumentację i przygotowanie do wybranego rodzaju obrazowania. Omawia obecność stomii, drenów lub setonów oraz sposób ułożenia. Jeśli planowane jest podanie kontrastu, zakłada się wkłucie dożylne. Przygotowanie odbywa się z zachowaniem intymności pacjenta.

  • Wyniki badania

    Obrazy ocenia lekarz specjalista radiologii i diagnostyki obrazowej, który przygotowuje opis. Zapis obrazów na płycie CD pacjent otrzymuje po badaniu, natomiast opis jest udostępniany zgodnie z zasadami odbioru wyników, w formie papierowej lub w Portalu Pacjenta. Informację o terminie jego dostępności przekazuje personel. Wynik może odebrać również osoba pisemnie upoważniona. Dalsze postępowanie ustala lekarz prowadzący po zapoznaniu się z opisem i pozostałą dokumentacją.

  • Badanie

    Pacjent leży zwykle na plecach, z cewką odbiorczą umieszczoną nad miednicą. Obrazowanie planuje się odpowiednio do położenia guza albo przebiegu przetoki i aparatu zwieraczowego. Badanie MR nie obejmuje pobierania wycinków.

    W trakcie kolejnych serii należy pozostawać nieruchomo. Pacjent otrzymuje ochronniki słuchu, pozostaje pod obserwacją personelu i ma możliwość kontaktu przez interkom. Zależnie od wskazania wykonuje się obrazy po dożylnym podaniu kontrastu.

    Po badaniu bez leków uspokajających lub znieczulenia można zazwyczaj wrócić do codziennych zajęć. Po podaniu kontrastu obowiązują zalecenia przekazane przez personel.

Przygotowanie do badania
  • Posiłki

    Przez 4 godziny przed badaniem należy powstrzymać się od jedzenia i picia, chyba że lekarz zalecił inne przygotowanie. Ewentualne przygotowanie odbytnicy zależy od wskazania i sposobu obrazowania. Wlewki i środki przeczyszczające stosuje się wyłącznie na zalecenie lekarza, szczególnie przy nasilonym bólu, przetoce lub podejrzeniu ropnia. Przy stomii i cukrzycy przygotowanie wymaga indywidualnego ustalenia.

  • Leki

    Leki przyjmowane na stałe stosuje się według dotychczasowego schematu, chyba że lekarz zaleci inaczej. U osób z cukrzycą pory posiłków i sposób przyjmowania leków w dniu badania należy wcześniej uzgodnić z lekarzem. Nie należy samodzielnie odstawiać leczenia ani przyjmować dodatkowych preparatów w celu przygotowania do MR.

  • Ubranie

    Odpowiednia jest wygodna odzież bez metalowych zapięć, ozdób, fiszbin i włókien metalicznych. W razie potrzeby personel poprosi o jej zmianę. Przed wejściem do pomieszczenia z aparatem należy zdjąć biżuterię, zegarek, okulary, aparat słuchowy i wyjmowane protezy zębowe.

  • Przedmioty

    Przed wejściem do pomieszczenia z aparatem MR należy pozostawić telefon, klucze, karty płatnicze oraz inne przedmioty metalowe i elektroniczne w miejscu wskazanym przez personel. Korzystanie z urządzeń medycznych noszonych na ciele, takich jak pompa insulinowa czy system monitorowania glukozy, należy zgłosić wcześniej. Personel medyczny sprawdzi warunki ich stosowania w środowisku MR i ustali sposób przygotowania do badania.

  • Uwaga!

    Należy zgłosić przebyte operacje, radioterapię, obecność stomii, drenu lub setonu pozostawionego w przetoce. Znaczenie mają termin ostatniego zabiegu i aktualne dolegliwości. Wymagają zgłoszenia także implanty, ciąża lub jej podejrzenie, choroby nerek, reakcje na kontrast oraz klaustrofobia.

  • Ankieta

    Na wizytę należy zgłosić się co najmniej 15 minut przed wyznaczoną godziną. Ten czas pozwala dopełnić formalności i wypełnić ankietę bezpieczeństwa MR. Jej omówienie z personelem jest częścią kwalifikacji do badania.

  • Dokumenty

    Na badanie należy zabrać:
    • dokument tożsamości,
    • skierowanie, jeśli zostało wystawione lub jest wymagane,
    • wyniki kolonoskopii lub rektoskopii oraz badań histopatologicznych, jeśli były wykonywane,
    • opisy i obrazy wcześniejszych badań MR, TK lub USG,
    • dokumentację operacji, leczenia onkologicznego i leczenia przetok,
    • dokumentację implantów, drenów i innych pozostawionych urządzeń,
    • aktualny wynik kreatyniny, jeśli planowane jest podanie kontrastu, wraz z eGFR, jeżeli podano je w wyniku.
    Informacji o wymaganej aktualności wyniku kreatyniny udziela personel medyczny podczas rejestracji.

  • Czas

    Badanie trwa zwykle kilkadziesiąt minut. Dokładny czas zależy od zakresu obrazowania i potrzeby podania kontrastu; orientacyjną długość wizyty podaje personel podczas rejestracji.

  • Termin

    Celem ustalenia terminu badania konieczna jest wcześniejsza rejestracja osobista, telefoniczna lub on-line.

Przeciwwskazania
  • Przeciwwskazanie bezwzględne dotyczy:

    • urządzeń i implantów oznaczonych jako MR Unsafe, czyli niedopuszczonych do stosowania w środowisku rezonansu magnetycznego,
    • ferromagnetycznych ciał obcych w obrębie oczodołu lub gałki ocznej,
    • innych metalowych elementów, których właściwości lub położenie stwarzają zagrożenie podczas MR.
    Bezpieczeństwo badania ocenia się na podstawie ankiety i dokumentacji medycznej. Brak informacji o implancie może wymagać ich uzupełnienia przed kwalifikacją.

  • Przeciwwskazania nie obejmują:

    Same wypełnienia stomatologiczne i implanty zębowe zwykle nie wykluczają MR. Stomia również nie stanowi sama w sobie przeciwwskazania, choć może wymagać dostosowania przygotowania. Karmienie piersią nie wyklucza badania; po gadolinowym środku kontrastowym nie ma potrzeby rutynowego przerywania karmienia.

  • Indywidualna kwalifikacja do badania:

    Rozrusznik serca, neurostymulator i inne implanty wymagają identyfikacji oraz sprawdzenia warunków dopuszczenia do MR.
    Przed badaniem należy ocenić zgodność z MR klipsów, drenów i setonów, szczególnie zawierających elementy metalowe. Nie należy ich samodzielnie usuwać. Nasilony ból i trudności w nieruchomym leżeniu mogą wymagać wcześniejszego zaplanowania badania.
    Choroby nerek i wcześniejsze reakcje na kontrast wymagają oceny przed jego podaniem. W ciąży MR bez kontrastu można wykonać przy uzasadnionych wskazaniach, po ocenie lekarza. Gadolin stosuje się wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach po rozważeniu korzyści i ryzyka.

Przebieg badania
  • Rejestracja

    Na wizytę należy zgłosić się około 15 minut przed ustaloną godziną badania. Podczas rejestracji należy wypełnić kwestionariusz medyczny i przedstawić skierowanie, jeśli jest wymagane. W przypadku badania z kontrastem należy dodatkowo dostarczyć aktualny wynik oznaczenia stężenia kreatyniny we krwi.

  • Przygotowanie do badania

    Personel sprawdza ankietę, dokumentację i przygotowanie do wybranego rodzaju obrazowania. Omawia obecność stomii, drenów lub setonów oraz sposób ułożenia. Jeśli planowane jest podanie kontrastu, zakłada się wkłucie dożylne. Przygotowanie odbywa się z zachowaniem intymności pacjenta.

  • Wyniki badania

    Obrazy ocenia lekarz specjalista radiologii i diagnostyki obrazowej, który przygotowuje opis. Zapis obrazów na płycie CD pacjent otrzymuje po badaniu, natomiast opis jest udostępniany zgodnie z zasadami odbioru wyników, w formie papierowej lub w Portalu Pacjenta. Informację o terminie jego dostępności przekazuje personel. Wynik może odebrać również osoba pisemnie upoważniona. Dalsze postępowanie ustala lekarz prowadzący po zapoznaniu się z opisem i pozostałą dokumentacją.

  • Badanie

    Pacjent leży zwykle na plecach, z cewką odbiorczą umieszczoną nad miednicą. Obrazowanie planuje się odpowiednio do położenia guza albo przebiegu przetoki i aparatu zwieraczowego. Badanie MR nie obejmuje pobierania wycinków.

    W trakcie kolejnych serii należy pozostawać nieruchomo. Pacjent otrzymuje ochronniki słuchu, pozostaje pod obserwacją personelu i ma możliwość kontaktu przez interkom. Zależnie od wskazania wykonuje się obrazy po dożylnym podaniu kontrastu.

    Po badaniu bez leków uspokajających lub znieczulenia można zazwyczaj wrócić do codziennych zajęć. Po podaniu kontrastu obowiązują zalecenia przekazane przez personel.

Dokumenty do pobrania