Tomografia komputerowa zatok przynosowych pozwala ocenić ich budowę, drożność oraz zmiany w obrębie zatok i jamy nosowej. Badanie bywa wykorzystywane przy przewlekłych lub nawracających dolegliwościach oraz przed planowanym leczeniem operacyjnym. O jego wykonaniu decyduje lekarz na podstawie objawów, wcześniejszego leczenia i celu diagnostyki.

 

Na czym polega tomografia komputerowa zatok przynosowych?

Tomograf wykonuje szczegółowe obrazy zatok i sąsiadujących struktur kostnych przy użyciu promieniowania rentgenowskiego. Obrazy pomagają ocenić między innymi zakres zmian zapalnych, drożność ujść zatok oraz uwarunkowania anatomiczne istotne przy planowaniu zabiegu. W typowych wskazaniach badanie wykonuje się bez dożylnego środka kontrastowego. Kontrast może być potrzebny w odrębnie ocenianych sytuacjach, na przykład przy podejrzeniu powikłań lub zmiany wymagającej oceny tkanek miękkich.

Kiedy lekarz może zlecić badanie zatok?

Tomografia komputerowa zatok przynosowych może być przydatna przy przewlekłym albo nawracającym zapaleniu zatok, zwłaszcza jeśli objawy utrzymują się mimo leczenia lub rozważany jest zabieg. Badanie służy również do oceny anatomii przed operacją oraz wybranych zmian w jamie nosowej i zatokach. Nie jest rutynowo potrzebne przy każdym ostrym zapaleniu zatok. Gwałtowne pogorszenie stanu, obrzęk okolicy oka lub zaburzenia widzenia wymagają pilnej oceny medycznej.

  • Posiłki

    Na 6 godzin przed badaniem nie spożywać pokarmów. Do 3 godzin przed badaniem można pic płyny klarowne jak woda niegazowana i herbata. W przypadku badania jamy brzusznej dodatkowo na 4 dni przed badaniem należy przejść na dietę lekkostrawną i stosować ziołowe środki przeczyszczające.
    W przeddzień badania należy dobrze nawodnić organizm, najlepiej wypić dodatkowo 1-1,5 litra niegazowanej wody mineralnej.

  • Ankieta

    Na badanie należy przyjść co najmniej 20 minut przed wyznaczonym terminem celem dopełnienia formalności i wypełnienia ankiety medycznej

  • CHORZY NA CUKRZYCĘ – ZALECENIA

    Zalecenia dla chorych na cukrzycę, którzy mają mieć́ podany środek kontrastowy:

    Pacjenci z metforminą:
    Pacjenci leczeni metforminą – jak Avamina, Etform, Formetic, Glucophage, Glucophage XR, Gluformin, Metfogamma, Metformax, Metformax SR, Metformin Galena, Metifor, Metral, Siofor powinni odstawić metforminę na 48 godzin przed i po badaniu.
    Pacjenci z insuliną:
    Jeżeli Pacjent przyjmuje insulinę i ma zaplanowane badanie:
    przed godz. 12:00 – nie przyjmuje insuliny i powinien być na czczo (pije wodę)
    po godz. 12:00 – o godz. 7:00 przyjmuje insulinę i powinien zjeść lekkie śniadanie (do godz. 8:00 rano)

  • Dokumenty
    Należy ze sobą zabrać:

    • Dokument tożsamości.
    • Skierowanie na badanie.
    • Wyniki wcześniejszych badań (płyty i opisy), karty informacyjne zabiegów operacyjnych.
    • W przypadku badania z kontrastem konieczne jest posiadanie wyniku badania kreatyniny nie starsze niż 7 dni.
    • Pacjenci z chorobami tarczycy (nadczynność́) powinni mieć́ oznaczony poziom TSH i FT4.
    • Pacjenci chorzy na astmę powinni zabrać ze sobą leki wziewne.

  • Czas

    Badanie trwa 10 do 20 min zależnie od jego rodzaju i badanej okolicy. Pacjent w trakcie badania musi leżeć nieruchomo.

  • Rejestracja

    Celem ustalenia terminu badania konieczna jest wcześniejsza rejestracja osobista, telefoniczna lub on-line.

  • Przeciwwskazanie bezwzględne:
    Ciąża

    Ponieważ promieniowanie rentgenowskie jest szczególnie szkodliwe dla nienarodzonego dziecka, badania TK u kobiet w ciąży mogą być przeprowadzane tylko w pilnych wyjątkowych przypadkach medycznych. Kobiety są zawsze pytane z góry, czy są w ciąży, czy mogą być. W przypadku wątpliwości najpierw wyklucza się ciążę lub wybiera alternatywną metodę bez ekspozycji na promieniowanie (MRI, ultradźwięki).

  • Przeciwwskazania do badania z użyciem środków kontrastowych:

    Jeśli badanie ma być wykonane z kontrastem, przed jego podaniem należy poinformować personel o:
    • wcześniejszej reakcji na środek kontrastowy i jej objawach,
    • chorobie nerek,
    • nadczynności tarczycy lub planowanym leczeniu jodem promieniotwórczym,
    • astmie, chorobie serca lub niewydolności oddechowej.
    Informacje te są potrzebne do oceny bezpieczeństwa podania kontrastu. Sama obecność wymienionej choroby nie zawsze wyklucza badanie.

  • Ocena wskazań

    Lekarz ocenia potrzebę obrazowania na podstawie objawów i dotychczasowego leczenia. Przy niepowikłanym ostrym zapaleniu zatok tomografia zwykle nie jest potrzebna. Badanie bez kontrastu ma szczególne znaczenie w ocenie anatomii zatok przed leczeniem operacyjnym. Przy podejrzeniu powikłań, na przykład szerzenia się zapalenia poza zatoki, sposób dalszej diagnostyki jest ustalany pilnie i indywidualnie.

  • Uwaga! Po badaniu z kontrastem:

    W okresie 24 godzin po badaniu z kontrastem należy wypić 1,5-2 litrów płynów. Kobiety karmiące piersią nie powinny karmić dziecka piersią w ciągu najbliższych 24 godzin, a ściągnięty pokarm powinien być wydalony.

  • Rejestracja

    Na umówioną wizytę należy zgłosić się ok. 20 min przed ustaloną godziną badania. Podczas rejestracji należy wypełnić odpowiedni kwestionariusz oraz przedstawić skierowanie na badanie. W przypadku badań z kontrastem należy dodatkowo przedstawić aktualny wynik badania poziomu kreatyniny, a w przypadku chorób tarczycy – wynik badania TSH

  • Przygotowanie do badania

    Przed badaniem należy zdjąć okulary, biżuterię, zegarek, aparat słuchowy, protezy zębowe. Podczas badania można pozostać w ubraniu. W przypadku planowanego podania kontrastu, pielęgniarka przed rozpoczęciem badania zakłada wkłucie dożylne, tzw. wenflon.

  • Wyniki badania

    Po wynik badania TK należy zgłosić się osobiście lub pobrać z Portalu Pacjenta. Odbiór wyniku przez osobę trzecią możliwy jest na podstawie pisemnego upoważnienia wydanego przez pacjenta.

  • Badanie

    Badanie jest wykonywane przez technika radiologii. Pacjent zostaje wprowadzony do pomieszczenia z aparatem tomografu komputerowego, kładzie się na specjalnym stole, który wjeżdża do tunelu aparatu i skanuje okolicę badaną ciała. W tym czasie należy pozostać nieruchomo. Personel medyczny w trakcie badania opuszcza pomieszczenie i jest obecny w sterowni, w której obsługuje aparat i monitoruje pacjenta. Badanie jest bezbolesne, jakkolwiek niekiedy pacjenci mogą mieć nieprzyjemne odczucia po podaniu środka kontrastowego.
    Po badaniu z podaniem środka kontrastowego pacjent dla bezpieczeństwa pozostaje do 1-1,5 godz. na terenie pracowni. Jeśli nie wystąpią działania niepożądane, pacjent może opuścić teren placówki. Jeśli był podawany kontrast, w okresie 48 godzin po badaniu należy wypić 1,5-2 litrów płynów. Kobieta karmiąca piersią po podaniu środka kontrastowego, nie powinna karmić dziecka w ciągu 24 godzin po badaniu.

Przygotowanie do badania
  • Posiłki

    Na 6 godzin przed badaniem nie spożywać pokarmów. Do 3 godzin przed badaniem można pic płyny klarowne jak woda niegazowana i herbata. W przypadku badania jamy brzusznej dodatkowo na 4 dni przed badaniem należy przejść na dietę lekkostrawną i stosować ziołowe środki przeczyszczające.
    W przeddzień badania należy dobrze nawodnić organizm, najlepiej wypić dodatkowo 1-1,5 litra niegazowanej wody mineralnej.

  • Ankieta

    Na badanie należy przyjść co najmniej 20 minut przed wyznaczonym terminem celem dopełnienia formalności i wypełnienia ankiety medycznej

  • CHORZY NA CUKRZYCĘ – ZALECENIA

    Zalecenia dla chorych na cukrzycę, którzy mają mieć́ podany środek kontrastowy:

    Pacjenci z metforminą:
    Pacjenci leczeni metforminą – jak Avamina, Etform, Formetic, Glucophage, Glucophage XR, Gluformin, Metfogamma, Metformax, Metformax SR, Metformin Galena, Metifor, Metral, Siofor powinni odstawić metforminę na 48 godzin przed i po badaniu.
    Pacjenci z insuliną:
    Jeżeli Pacjent przyjmuje insulinę i ma zaplanowane badanie:
    przed godz. 12:00 – nie przyjmuje insuliny i powinien być na czczo (pije wodę)
    po godz. 12:00 – o godz. 7:00 przyjmuje insulinę i powinien zjeść lekkie śniadanie (do godz. 8:00 rano)

  • Dokumenty
    Należy ze sobą zabrać:

    • Dokument tożsamości.
    • Skierowanie na badanie.
    • Wyniki wcześniejszych badań (płyty i opisy), karty informacyjne zabiegów operacyjnych.
    • W przypadku badania z kontrastem konieczne jest posiadanie wyniku badania kreatyniny nie starsze niż 7 dni.
    • Pacjenci z chorobami tarczycy (nadczynność́) powinni mieć́ oznaczony poziom TSH i FT4.
    • Pacjenci chorzy na astmę powinni zabrać ze sobą leki wziewne.

  • Czas

    Badanie trwa 10 do 20 min zależnie od jego rodzaju i badanej okolicy. Pacjent w trakcie badania musi leżeć nieruchomo.

  • Rejestracja

    Celem ustalenia terminu badania konieczna jest wcześniejsza rejestracja osobista, telefoniczna lub on-line.

Przeciwwskazania
  • Przeciwwskazanie bezwzględne:
    Ciąża

    Ponieważ promieniowanie rentgenowskie jest szczególnie szkodliwe dla nienarodzonego dziecka, badania TK u kobiet w ciąży mogą być przeprowadzane tylko w pilnych wyjątkowych przypadkach medycznych. Kobiety są zawsze pytane z góry, czy są w ciąży, czy mogą być. W przypadku wątpliwości najpierw wyklucza się ciążę lub wybiera alternatywną metodę bez ekspozycji na promieniowanie (MRI, ultradźwięki).

  • Przeciwwskazania do badania z użyciem środków kontrastowych:

    Jeśli badanie ma być wykonane z kontrastem, przed jego podaniem należy poinformować personel o:
    • wcześniejszej reakcji na środek kontrastowy i jej objawach,
    • chorobie nerek,
    • nadczynności tarczycy lub planowanym leczeniu jodem promieniotwórczym,
    • astmie, chorobie serca lub niewydolności oddechowej.
    Informacje te są potrzebne do oceny bezpieczeństwa podania kontrastu. Sama obecność wymienionej choroby nie zawsze wyklucza badanie.

  • Ocena wskazań

    Lekarz ocenia potrzebę obrazowania na podstawie objawów i dotychczasowego leczenia. Przy niepowikłanym ostrym zapaleniu zatok tomografia zwykle nie jest potrzebna. Badanie bez kontrastu ma szczególne znaczenie w ocenie anatomii zatok przed leczeniem operacyjnym. Przy podejrzeniu powikłań, na przykład szerzenia się zapalenia poza zatoki, sposób dalszej diagnostyki jest ustalany pilnie i indywidualnie.

  • Uwaga! Po badaniu z kontrastem:

    W okresie 24 godzin po badaniu z kontrastem należy wypić 1,5-2 litrów płynów. Kobiety karmiące piersią nie powinny karmić dziecka piersią w ciągu najbliższych 24 godzin, a ściągnięty pokarm powinien być wydalony.

Przebieg badania
  • Rejestracja

    Na umówioną wizytę należy zgłosić się ok. 20 min przed ustaloną godziną badania. Podczas rejestracji należy wypełnić odpowiedni kwestionariusz oraz przedstawić skierowanie na badanie. W przypadku badań z kontrastem należy dodatkowo przedstawić aktualny wynik badania poziomu kreatyniny, a w przypadku chorób tarczycy – wynik badania TSH

  • Przygotowanie do badania

    Przed badaniem należy zdjąć okulary, biżuterię, zegarek, aparat słuchowy, protezy zębowe. Podczas badania można pozostać w ubraniu. W przypadku planowanego podania kontrastu, pielęgniarka przed rozpoczęciem badania zakłada wkłucie dożylne, tzw. wenflon.

  • Wyniki badania

    Po wynik badania TK należy zgłosić się osobiście lub pobrać z Portalu Pacjenta. Odbiór wyniku przez osobę trzecią możliwy jest na podstawie pisemnego upoważnienia wydanego przez pacjenta.

  • Badanie

    Badanie jest wykonywane przez technika radiologii. Pacjent zostaje wprowadzony do pomieszczenia z aparatem tomografu komputerowego, kładzie się na specjalnym stole, który wjeżdża do tunelu aparatu i skanuje okolicę badaną ciała. W tym czasie należy pozostać nieruchomo. Personel medyczny w trakcie badania opuszcza pomieszczenie i jest obecny w sterowni, w której obsługuje aparat i monitoruje pacjenta. Badanie jest bezbolesne, jakkolwiek niekiedy pacjenci mogą mieć nieprzyjemne odczucia po podaniu środka kontrastowego.
    Po badaniu z podaniem środka kontrastowego pacjent dla bezpieczeństwa pozostaje do 1-1,5 godz. na terenie pracowni. Jeśli nie wystąpią działania niepożądane, pacjent może opuścić teren placówki. Jeśli był podawany kontrast, w okresie 48 godzin po badaniu należy wypić 1,5-2 litrów płynów. Kobieta karmiąca piersią po podaniu środka kontrastowego, nie powinna karmić dziecka w ciągu 24 godzin po badaniu.

Dokumenty do pobrania