Rezonans magnetyczny stawów skroniowo-żuchwowych pomaga ustalić przyczynę bólu i zaburzeń ruchomości żuchwy. Uzupełnia ocenę stomatologiczną, dostarczając informacji pomocnych w planowaniu leczenia.

Na czym polega rezonans magnetyczny stawów skroniowo-żuchwowych?

Badanie wykorzystuje pole magnetyczne i fale radiowe, bez użycia promieniowania jonizującego. Obrazy wykonuje się zwykle przy zamkniętych i otwartych ustach, aby ocenić położenie struktur stawu w obu ustawieniach żuchwy.

Co pokazuje rezonans magnetyczny stawów skroniowo-żuchwowych?

MR pozwala ocenić przede wszystkim krążki stawowe, ich kształt i położenie oraz otaczające tkanki miękkie. Pomaga wykryć przemieszczenie krążka, płyn w stawie i zmiany zapalne. Przy podejrzeniu zmian zwyrodnieniowych może uzupełniać diagnostykę, natomiast do szczegółowej oceny struktur kostnych częściej wykorzystuje się tomografię CBCT lub TK.

Kiedy wykonuje się rezonans magnetyczny stawów skroniowo-żuchwowych?

Badanie może być zlecane przy bólu stawów, ograniczeniu otwierania ust, blokowaniu żuchwy lub trzaskach towarzyszących zaburzeniom jej ruchomości. Bywa również pomocne przy podejrzeniu nieprawidłowości rozwojowych stawu. U osób z bruksizmem lekarz może zalecić MR, jeśli występują dodatkowe objawy sugerujące uszkodzenie struktur stawowych. Samo zaciskanie lub zgrzytanie zębami nie oznacza konieczności wykonania rezonansu.

  • Posiłki

    Na 4 godziny przed badaniem nie należy jeść ani pić. Jeżeli ze względów zdrowotnych konieczne jest regularne przyjmowanie płynów lub posiłków, zasady przygotowania należy wcześniej ustalić z rejestracją.

  • Leki

    Leki przyjmowane na stałe należy zażyć jak zwykle, chyba że lekarz lub personel pracowni przekaże inne zalecenia. W przypadku cukrzycy lub innych chorób wymagających regularnych posiłków sposób przygotowania należy uzgodnić podczas rejestracji.

  • Ubranie

    Na badanie należy zgłosić się w ubraniu bez metalowych elementów, takich jak zamki, napy, haftki, guziki czy ozdoby. Przed wejściem do pomieszczenia z aparatem trzeba zdjąć okulary, biżuterię, zegarek, aparat słuchowy, spinki oraz ruchome protezy zębowe.

    Twarz powinna być bez makijażu oraz kosmetyków zawierających drobiny metaliczne. Przed badaniem należy zdjąć kolczyki, spinki i inne ozdoby z okolicy głowy. Ruchome protezy, aparaty ortodontyczne lub szyny zgryzowe należy wyjąć zgodnie z zaleceniem personelu.

  • Przedmioty

    Do pomieszczenia z aparatem MR nie wolno wnosić telefonu, kluczy, monet, kart płatniczych, zegarka, biżuterii ani innych metalowych lub elektronicznych przedmiotów. Zostają one w wyznaczonym miejscu przed rozpoczęciem badania.

  • Uwaga!

    Już podczas rejestracji należy poinformować o wszczepionych urządzeniach i implantach, metalowych elementach w organizmie, przebytych operacjach oraz możliwości pozostawania metalowych opiłków w okolicy oczu. Należy również zgłosić implanty stomatologiczne, stały aparat ortodontyczny, aparaty retencyjne, metalowe uzupełnienia protetyczne oraz wcześniejsze zabiegi w obrębie stawów skroniowo-żuchwowych. Nie wykluczają one automatycznie wykonania badania, ale mogą powodować artefakty i ograniczać jakość obrazów.

    Należy również zgłosić ciążę lub jej podejrzenie, choroby nerek, wcześniejsze reakcje na środki kontrastowe oraz nasiloną klaustrofobię. Informacje te umożliwiają bezpieczne zaplanowanie badania.

  • Ankieta

    Na badanie należy przyjść co najmniej 15 minut przed wyznaczonym terminem celem dopełnienia formalności i wypełnienia ankiety medycznej.

  • Dokumenty

    Należy ze sobą zabrać:

    • dokument tożsamości;
    • skierowanie na badanie, jeżeli zostało wystawione;
    • dokumentację stomatologiczną, ortodontyczną, reumatologiczną lub chirurgii szczękowo-twarzowej oraz wcześniejsze badania pantomograficzne, CBCT, TK lub MR stawów skroniowo-żuchwowych – zarówno opisy, jak i obrazy;
    • dokumentację wszczepionych urządzeń i implantów, zawierającą nazwę, model oraz informację producenta o bezpieczeństwie w środowisku MR;
    • aktualny wynik kreatyniny, jeżeli badanie ma zostać wykonane z kontrastem – zgodnie z terminem ważności przekazanym przez rejestrację.

    Na badanie MR nie jest wymagane skierowanie, z wyjątkiem badań u małych dzieci oraz kobiet w ciąży. W celu uściślenia zakresu badania lub ustalenia potrzeby podania kontrastu można skorzystać z konsultacji lekarskiej i uzyskać skierowanie na miejscu.

  • Czas

    Badanie trwa około 15-60 min zależnie od jego rodzaju i badanej okolicy. Pacjent w trakcie badania musi leżeć nieruchomo.

  • Termin

    Celem ustalenia terminu badania konieczna jest wcześniejsza rejestracja osobista, telefoniczna lub on-line.

  • Kiedy nie można wykonać rezonansu magnetycznego?

    • gdy w organizmie znajduje się urządzenie lub implant oznaczone przez producenta jako niebezpieczne w środowisku rezonansu magnetycznego, czyli MR Unsafe;
    • gdy potwierdzono obecność ferromagnetycznego ciała obcego w obrębie oczodołu lub gałki ocznej;
    • gdy w organizmie znajdują się inne metalowe elementy, których położenie lub właściwości mogłyby stwarzać zagrożenie w silnym polu magnetycznym.

    Jeżeli nie ma informacji o rodzaju wszczepionego urządzenia lub implantu, badanie może zostać odroczone do czasu uzyskania dokumentacji i potwierdzenia warunków jego bezpiecznego wykonania.

  • Co nie jest przeciwwskazaniem do wykonania badania?

    • implanty zębowe, wypełnienia i mosty protetyczne, chociaż mogą wpływać na jakość obrazu;
    • karmienie piersią; również po podaniu środka kontrastowego zawierającego gadolin rutynowe przerywanie karmienia nie jest uznawane za konieczne.

    Rozrusznik serca, stent, klips naczyniowy lub implant ortopedyczny nie wykluczają automatycznie wykonania rezonansu magnetycznego. Możliwość przeprowadzenia badania zależy od konkretnego modelu urządzenia, jego oznaczenia oraz warunków bezpieczeństwa określonych przez producenta.

  • Uwaga!

    Już podczas rejestracji należy poinformować o wszczepionych urządzeniach i implantach, metalowych elementach w organizmie, przebytych operacjach oraz możliwości pozostawania metalowych opiłków w okolicy oczu. Należy również zgłosić implanty stomatologiczne, stały aparat ortodontyczny, aparaty retencyjne, metalowe uzupełnienia protetyczne oraz wcześniejsze zabiegi w obrębie stawów skroniowo-żuchwowych. Nie wykluczają one automatycznie wykonania badania, ale mogą powodować artefakty i ograniczać jakość obrazów.

    Należy również zgłosić ciążę lub jej podejrzenie, choroby nerek, wcześniejsze reakcje na środki kontrastowe oraz nasiloną klaustrofobię. Informacje te umożliwiają bezpieczne zaplanowanie badania.

  • Rejestracja

    Na umówione badanie należy zgłosić się około 15 minut przed wyznaczoną godziną. Podczas rejestracji wypełniana jest ankieta bezpieczeństwa MR oraz przedstawiane są wymagane dokumenty i wcześniejsze wyniki badań. Jeżeli zaplanowano podanie kontrastu, należy również przedstawić aktualny wynik kreatyniny zgodnie z informacją przekazaną przez rejestrację.

  • Przygotowanie do badania

    Przed wejściem do pracowni należy pozostawić metalowe i elektroniczne przedmioty w wyznaczonym miejscu oraz zdjąć ozdoby z okolicy głowy. Ruchome protezy, aparaty ortodontyczne i szyny zgryzowe należy wyjąć, jeżeli personel przekaże takie zalecenie. Jeśli protokół obejmuje podanie środka kontrastowego, po ocenie bezpieczeństwa zakładane jest wkłucie dożylne.

  • Wyniki badania

    Wynik badania MR można odebrać osobiście lub pobrać z Portalu Pacjenta. Odbiór przez inną osobę jest możliwy na podstawie pisemnego upoważnienia. Sposób i termin udostępnienia obrazów oraz opisu są przekazywane podczas rejestracji.

  • Badanie

    Badanie wykonuje elektroradiolog. Pacjent leży na plecach na stole aparatu, a głowa zostaje wygodnie ułożona w specjalnej cewce. Najpierw wykonywane są obrazy przy zamkniętych ustach, a następnie, zależnie od protokołu, przy ustach otwartych. W utrzymaniu odpowiedniego rozwarcia może pomóc niewielki element pozycjonujący umieszczany między zębami. W trakcie wykonywania obrazów należy pozostać nieruchomo i stosować się do poleceń personelu.

    Pracy aparatu towarzyszą głośne, rytmiczne dźwięki, dlatego pacjent otrzymuje ochronniki słuchu. Personel pozostaje w sterowni, przez cały czas obserwuje przebieg badania i utrzymuje kontakt przez interkom. W typowej ocenie położenia krążka stawowego kontrast nie jest stosowany rutynowo. O jego podaniu w wybranych wskazaniach decyduje przyjęty protokół.

    Po zakończeniu badania bez kontrastu można zwykle od razu wrócić do codziennych zajęć. Po podaniu środka kontrastowego czas ewentualnej obserwacji określa procedura pracowni. Jeżeli zastosowano lek uspokajający lub znieczulenie, obowiązują odrębne zalecenia przekazane przez personel.

Przygotowanie do badania
  • Posiłki

    Na 4 godziny przed badaniem nie należy jeść ani pić. Jeżeli ze względów zdrowotnych konieczne jest regularne przyjmowanie płynów lub posiłków, zasady przygotowania należy wcześniej ustalić z rejestracją.

  • Leki

    Leki przyjmowane na stałe należy zażyć jak zwykle, chyba że lekarz lub personel pracowni przekaże inne zalecenia. W przypadku cukrzycy lub innych chorób wymagających regularnych posiłków sposób przygotowania należy uzgodnić podczas rejestracji.

  • Ubranie

    Na badanie należy zgłosić się w ubraniu bez metalowych elementów, takich jak zamki, napy, haftki, guziki czy ozdoby. Przed wejściem do pomieszczenia z aparatem trzeba zdjąć okulary, biżuterię, zegarek, aparat słuchowy, spinki oraz ruchome protezy zębowe.

    Twarz powinna być bez makijażu oraz kosmetyków zawierających drobiny metaliczne. Przed badaniem należy zdjąć kolczyki, spinki i inne ozdoby z okolicy głowy. Ruchome protezy, aparaty ortodontyczne lub szyny zgryzowe należy wyjąć zgodnie z zaleceniem personelu.

  • Przedmioty

    Do pomieszczenia z aparatem MR nie wolno wnosić telefonu, kluczy, monet, kart płatniczych, zegarka, biżuterii ani innych metalowych lub elektronicznych przedmiotów. Zostają one w wyznaczonym miejscu przed rozpoczęciem badania.

  • Uwaga!

    Już podczas rejestracji należy poinformować o wszczepionych urządzeniach i implantach, metalowych elementach w organizmie, przebytych operacjach oraz możliwości pozostawania metalowych opiłków w okolicy oczu. Należy również zgłosić implanty stomatologiczne, stały aparat ortodontyczny, aparaty retencyjne, metalowe uzupełnienia protetyczne oraz wcześniejsze zabiegi w obrębie stawów skroniowo-żuchwowych. Nie wykluczają one automatycznie wykonania badania, ale mogą powodować artefakty i ograniczać jakość obrazów.

    Należy również zgłosić ciążę lub jej podejrzenie, choroby nerek, wcześniejsze reakcje na środki kontrastowe oraz nasiloną klaustrofobię. Informacje te umożliwiają bezpieczne zaplanowanie badania.

  • Ankieta

    Na badanie należy przyjść co najmniej 15 minut przed wyznaczonym terminem celem dopełnienia formalności i wypełnienia ankiety medycznej.

  • Dokumenty

    Należy ze sobą zabrać:

    • dokument tożsamości;
    • skierowanie na badanie, jeżeli zostało wystawione;
    • dokumentację stomatologiczną, ortodontyczną, reumatologiczną lub chirurgii szczękowo-twarzowej oraz wcześniejsze badania pantomograficzne, CBCT, TK lub MR stawów skroniowo-żuchwowych – zarówno opisy, jak i obrazy;
    • dokumentację wszczepionych urządzeń i implantów, zawierającą nazwę, model oraz informację producenta o bezpieczeństwie w środowisku MR;
    • aktualny wynik kreatyniny, jeżeli badanie ma zostać wykonane z kontrastem – zgodnie z terminem ważności przekazanym przez rejestrację.

    Na badanie MR nie jest wymagane skierowanie, z wyjątkiem badań u małych dzieci oraz kobiet w ciąży. W celu uściślenia zakresu badania lub ustalenia potrzeby podania kontrastu można skorzystać z konsultacji lekarskiej i uzyskać skierowanie na miejscu.

  • Czas

    Badanie trwa około 15-60 min zależnie od jego rodzaju i badanej okolicy. Pacjent w trakcie badania musi leżeć nieruchomo.

  • Termin

    Celem ustalenia terminu badania konieczna jest wcześniejsza rejestracja osobista, telefoniczna lub on-line.

Przeciwwskazania
  • Kiedy nie można wykonać rezonansu magnetycznego?

    • gdy w organizmie znajduje się urządzenie lub implant oznaczone przez producenta jako niebezpieczne w środowisku rezonansu magnetycznego, czyli MR Unsafe;
    • gdy potwierdzono obecność ferromagnetycznego ciała obcego w obrębie oczodołu lub gałki ocznej;
    • gdy w organizmie znajdują się inne metalowe elementy, których położenie lub właściwości mogłyby stwarzać zagrożenie w silnym polu magnetycznym.

    Jeżeli nie ma informacji o rodzaju wszczepionego urządzenia lub implantu, badanie może zostać odroczone do czasu uzyskania dokumentacji i potwierdzenia warunków jego bezpiecznego wykonania.

  • Co nie jest przeciwwskazaniem do wykonania badania?

    • implanty zębowe, wypełnienia i mosty protetyczne, chociaż mogą wpływać na jakość obrazu;
    • karmienie piersią; również po podaniu środka kontrastowego zawierającego gadolin rutynowe przerywanie karmienia nie jest uznawane za konieczne.

    Rozrusznik serca, stent, klips naczyniowy lub implant ortopedyczny nie wykluczają automatycznie wykonania rezonansu magnetycznego. Możliwość przeprowadzenia badania zależy od konkretnego modelu urządzenia, jego oznaczenia oraz warunków bezpieczeństwa określonych przez producenta.

  • Uwaga!

    Już podczas rejestracji należy poinformować o wszczepionych urządzeniach i implantach, metalowych elementach w organizmie, przebytych operacjach oraz możliwości pozostawania metalowych opiłków w okolicy oczu. Należy również zgłosić implanty stomatologiczne, stały aparat ortodontyczny, aparaty retencyjne, metalowe uzupełnienia protetyczne oraz wcześniejsze zabiegi w obrębie stawów skroniowo-żuchwowych. Nie wykluczają one automatycznie wykonania badania, ale mogą powodować artefakty i ograniczać jakość obrazów.

    Należy również zgłosić ciążę lub jej podejrzenie, choroby nerek, wcześniejsze reakcje na środki kontrastowe oraz nasiloną klaustrofobię. Informacje te umożliwiają bezpieczne zaplanowanie badania.

Przebieg badania
  • Rejestracja

    Na umówione badanie należy zgłosić się około 15 minut przed wyznaczoną godziną. Podczas rejestracji wypełniana jest ankieta bezpieczeństwa MR oraz przedstawiane są wymagane dokumenty i wcześniejsze wyniki badań. Jeżeli zaplanowano podanie kontrastu, należy również przedstawić aktualny wynik kreatyniny zgodnie z informacją przekazaną przez rejestrację.

  • Przygotowanie do badania

    Przed wejściem do pracowni należy pozostawić metalowe i elektroniczne przedmioty w wyznaczonym miejscu oraz zdjąć ozdoby z okolicy głowy. Ruchome protezy, aparaty ortodontyczne i szyny zgryzowe należy wyjąć, jeżeli personel przekaże takie zalecenie. Jeśli protokół obejmuje podanie środka kontrastowego, po ocenie bezpieczeństwa zakładane jest wkłucie dożylne.

  • Wyniki badania

    Wynik badania MR można odebrać osobiście lub pobrać z Portalu Pacjenta. Odbiór przez inną osobę jest możliwy na podstawie pisemnego upoważnienia. Sposób i termin udostępnienia obrazów oraz opisu są przekazywane podczas rejestracji.

  • Badanie

    Badanie wykonuje elektroradiolog. Pacjent leży na plecach na stole aparatu, a głowa zostaje wygodnie ułożona w specjalnej cewce. Najpierw wykonywane są obrazy przy zamkniętych ustach, a następnie, zależnie od protokołu, przy ustach otwartych. W utrzymaniu odpowiedniego rozwarcia może pomóc niewielki element pozycjonujący umieszczany między zębami. W trakcie wykonywania obrazów należy pozostać nieruchomo i stosować się do poleceń personelu.

    Pracy aparatu towarzyszą głośne, rytmiczne dźwięki, dlatego pacjent otrzymuje ochronniki słuchu. Personel pozostaje w sterowni, przez cały czas obserwuje przebieg badania i utrzymuje kontakt przez interkom. W typowej ocenie położenia krążka stawowego kontrast nie jest stosowany rutynowo. O jego podaniu w wybranych wskazaniach decyduje przyjęty protokół.

    Po zakończeniu badania bez kontrastu można zwykle od razu wrócić do codziennych zajęć. Po podaniu środka kontrastowego czas ewentualnej obserwacji określa procedura pracowni. Jeżeli zastosowano lek uspokajający lub znieczulenie, obowiązują odrębne zalecenia przekazane przez personel.

Dokumenty do pobrania