Tomografia komputerowa stopy pomaga określić zakres uszkodzeń kostnych po urazie, zwłaszcza przy złożonych złamaniach pięty i śródstopia. Może uzupełniać RTG, gdy wynik nie wyjaśnia objawów lub potrzebna jest dokładna ocena przed operacją. Badanie jest dostępne w Pracowni Tomografii Komputerowej OMEGA Diagnostyka Obrazowa w Jeleniej Górze.

 

Co pozwala ocenić tomografia komputerowa stopy?

Obrazy przekrojowe i rekonstrukcje pokazują kości stępu, śródstopia i palców oraz ich wzajemne ustawienie. Pozwalają ocenić przemieszczenie odłamów, kostne powierzchnie stawowe i ubytki kości. TK może także pomóc w ocenie zrostu i zmian zwyrodnieniowych. Tomografia stopy bez kontrastu zwykle wystarcza do oceny kości. O potrzebie jego podania decyduje lekarz specjalista radiologii i diagnostyki obrazowej.

Kiedy wykonuje się TK stopy?

Badanie może być potrzebne w następujących sytuacjach:
• podejrzenie złamania przy prawidłowym lub niejednoznacznym wyniku RTG,
• złożone złamanie kości piętowej, skokowej lub kości śródstopia,
• podejrzenie urazu Lisfranca, czyli uszkodzenia okolicy połączeń kości stępu ze śródstopiem,
• uraz obejmujący powierzchnię stawową,
• planowanie operacji lub ocena wybranych zmian pooperacyjnych,
• podejrzenie braku zrostu albo potrzeba dokładniejszej oceny zmian zwyrodnieniowych.

Po urazie pierwszym badaniem jest zwykle RTG. Tomografia stopy po urazie nie jest potrzebna w każdym przypadku. Jeśli podejrzenie dotyczy głównie więzadeł lub ścięgien, lekarz może wybrać rezonans magnetyczny albo USG, zależnie od ocenianej struktury.

  • Posiłki

    Tomografia stopy bez kontrastu i bez znieczulenia zwykle nie wymaga pozostania na czczo. Nie wymaga także przygotowania jelit ani stosowania środków przeczyszczających. Podczas rejestracji należy ustalić, czy zaplanowano podanie kontrastu oraz jakie przygotowanie obowiązuje przy umówionym badaniu. Jeśli konieczne będzie znieczulenie, obowiązują odrębne zasady dotyczące jedzenia i picia.

  • Ankieta

    Na wizytę należy zgłosić się około 20 minut wcześniej, aby dopełnić formalności i wypełnić ankietę medyczną. Należy podać badaną okolicę i stronę ciała oraz poinformować o przebytych urazach i operacjach, implantach, ciąży lub jej podejrzeniu. Przy badaniu z kontrastem trzeba zgłosić wcześniejsze reakcje po jego podaniu.

  • Chorzy na cukrzycę – ZALECENIA

    Nie należy odstawiać leków przyjmowanych na stałe ani zmieniać ich dawek bez uzgodnienia z lekarzem. Jeśli badanie wymaga pozostania na czczo, zasady przyjmowania insuliny i posiłków należy ustalić przed wizytą. Przy planowanym podaniu kontrastu należy poinformować personel o stosowaniu metforminy. Ewentualna przerwa w jej przyjmowaniu zależy przede wszystkim od czynności nerek i jest ustalana przez lekarza.

  • Dokumenty

    Na badanie należy zabrać:
    • dokument tożsamości,
    • skierowanie określające badaną okolicę, stronę ciała i cel badania,
    • dostępne obrazy i opisy wcześniejszych badań stopy,
    • dokumentację przebytych operacji lub leczenia urazu,
    • wynik kreatyniny z oceną eGFR, jeśli zaplanowano podanie kontrastu i wynik jest wymagany.
    Podczas rejestracji należy potwierdzić wymaganą aktualność badań laboratoryjnych. W razie choroby tarczycy lekarz może zalecić dodatkowe badania przed podaniem kontrastu.

  • Czas

    Badanie zwykle trwa około 10-20 minut. Samo skanowanie jest krótsze, a całkowity czas wizyty obejmuje także przygotowanie i formalności. Po podaniu kontrastu należy pozostać na obserwacji przez czas wskazany przez personel.

  • Rejestracja

    TK stopy można umówić osobiście, telefonicznie lub online. Podczas zapisu należy podać nazwę badania ze skierowania, stronę ciała oraz informację o ewentualnym podaniu kontrastu.

  • Przeciwwskazanie bezwzględne:

    Ciążę lub jej podejrzenie należy zgłosić przed badaniem. Tomografia wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie, dlatego lekarz ocenia zasadność jej wykonania oraz możliwość zastosowania innej metody obrazowania. Ciąża nie oznacza automatycznego zakazu badania, jeśli istnieje istotne wskazanie medyczne.

  • Przeciwwskazania do badania z użyciem środków kontrastowych:

    Przed planowanym podaniem jodowego środka kontrastowego należy poinformować personel o:
    • wcześniejszej reakcji po podaniu środka kontrastowego i jej objawach,
    • chorobach nerek, ostrym pogorszeniu ich czynności lub dializoterapii,
    • nadczynności tarczycy albo planowanym leczeniu jodem promieniotwórczym,
    • astmie i istotnych chorobach serca, zwłaszcza niewydolności serca,
    • stosowanych lekach, w tym metforminie.
    Informacje te pozwalają ocenić ryzyko i ustalić, czy potrzebne jest dodatkowe przygotowanie lub badanie bez kontrastu. Nie każda z wymienionych chorób wyklucza jego podanie.

  • Ocena wskazań:

    Zakres obrazowania dobiera się do problemu opisanego na skierowaniu. Tomografia stopy po urazie może uzupełniać ocenę RTG, gdy konieczne jest dokładniejsze zobrazowanie kości. W ocenie tkanek miękkich lub zmian szpiku lekarz może wybrać inną metodę obrazowania.

  • Uwaga! Po badaniu z kontrastem:

    Po badaniu należy przestrzegać zaleceń dotyczących obserwacji. Płyny można przyjmować w zwykłej ilości, z uwzględnieniem ewentualnych ograniczeń zaleconych z powodu chorób nerek lub serca. Nie należy samodzielnie zwiększać ich ilości przy zaleconym ograniczeniu płynów.
    Po dożylnym podaniu jodowego środka kontrastowego rutynowe przerywanie karmienia piersią nie jest wymagane. Karmienie warto zgłosić przed badaniem, aby omówić ewentualne wątpliwości.

  • Rejestracja

    Na umówioną wizytę należy zgłosić się ok. 20 min przed ustaloną godziną badania. Podczas rejestracji należy wypełnić odpowiedni kwestionariusz oraz przedstawić skierowanie na badanie. W przypadku badań z kontrastem należy dodatkowo przedstawić aktualny wynik badania poziomu kreatyniny, a w przypadku chorób tarczycy – wynik badania TSH

  • Przygotowanie do badania

    Należy zdjąć biżuterię i metalowe elementy znajdujące się w badanej okolicy. Personel pomaga przyjąć pozycję odpowiednią do badania. Jeśli poruszanie nogą jest bolesne lub ograniczone, należy to zgłosić przed ułożeniem na stole. Przy dożylnym podaniu kontrastu pielęgniarka zakłada wkłucie do żyły.

  • Wyniki badania

    Obrazy ocenia lekarz specjalista radiologii i diagnostyki obrazowej, który przygotowuje opis. Wynik można odebrać osobiście lub uzyskać przez Portal Pacjenta. Odbiór przez inną osobę wymaga pisemnego upoważnienia. Wynik należy omówić z lekarzem kierującym, który odniesie go do objawów i badania klinicznego.

  • Badanie

    Pacjent leży na stole przesuwającym się przez otwór tomografu. Podczas skanowania należy pozostać nieruchomo i wykonywać polecenia elektroradiologa. Personel obserwuje pacjenta ze sterowni i utrzymuje z nim kontakt głosowy.
    Skanowanie nie powoduje bólu, jednak ułożenie badanej okolicy może wywoływać dyskomfort. Po dożylnym podaniu kontrastu można odczuć krótkotrwałe ciepło lub metaliczny smak w ustach. Każde niepokojące samopoczucie należy zgłosić personelowi. Po badaniu bez kontrastu i bez znieczulenia zwykle można wrócić do codziennych zajęć, z uwzględnieniem zaleceń związanych z urazem lub chorobą.

Przygotowanie do badania
  • Posiłki

    Tomografia stopy bez kontrastu i bez znieczulenia zwykle nie wymaga pozostania na czczo. Nie wymaga także przygotowania jelit ani stosowania środków przeczyszczających. Podczas rejestracji należy ustalić, czy zaplanowano podanie kontrastu oraz jakie przygotowanie obowiązuje przy umówionym badaniu. Jeśli konieczne będzie znieczulenie, obowiązują odrębne zasady dotyczące jedzenia i picia.

  • Ankieta

    Na wizytę należy zgłosić się około 20 minut wcześniej, aby dopełnić formalności i wypełnić ankietę medyczną. Należy podać badaną okolicę i stronę ciała oraz poinformować o przebytych urazach i operacjach, implantach, ciąży lub jej podejrzeniu. Przy badaniu z kontrastem trzeba zgłosić wcześniejsze reakcje po jego podaniu.

  • Chorzy na cukrzycę – ZALECENIA

    Nie należy odstawiać leków przyjmowanych na stałe ani zmieniać ich dawek bez uzgodnienia z lekarzem. Jeśli badanie wymaga pozostania na czczo, zasady przyjmowania insuliny i posiłków należy ustalić przed wizytą. Przy planowanym podaniu kontrastu należy poinformować personel o stosowaniu metforminy. Ewentualna przerwa w jej przyjmowaniu zależy przede wszystkim od czynności nerek i jest ustalana przez lekarza.

  • Dokumenty

    Na badanie należy zabrać:
    • dokument tożsamości,
    • skierowanie określające badaną okolicę, stronę ciała i cel badania,
    • dostępne obrazy i opisy wcześniejszych badań stopy,
    • dokumentację przebytych operacji lub leczenia urazu,
    • wynik kreatyniny z oceną eGFR, jeśli zaplanowano podanie kontrastu i wynik jest wymagany.
    Podczas rejestracji należy potwierdzić wymaganą aktualność badań laboratoryjnych. W razie choroby tarczycy lekarz może zalecić dodatkowe badania przed podaniem kontrastu.

  • Czas

    Badanie zwykle trwa około 10-20 minut. Samo skanowanie jest krótsze, a całkowity czas wizyty obejmuje także przygotowanie i formalności. Po podaniu kontrastu należy pozostać na obserwacji przez czas wskazany przez personel.

  • Rejestracja

    TK stopy można umówić osobiście, telefonicznie lub online. Podczas zapisu należy podać nazwę badania ze skierowania, stronę ciała oraz informację o ewentualnym podaniu kontrastu.

Przeciwwskazania
  • Przeciwwskazanie bezwzględne:

    Ciążę lub jej podejrzenie należy zgłosić przed badaniem. Tomografia wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie, dlatego lekarz ocenia zasadność jej wykonania oraz możliwość zastosowania innej metody obrazowania. Ciąża nie oznacza automatycznego zakazu badania, jeśli istnieje istotne wskazanie medyczne.

  • Przeciwwskazania do badania z użyciem środków kontrastowych:

    Przed planowanym podaniem jodowego środka kontrastowego należy poinformować personel o:
    • wcześniejszej reakcji po podaniu środka kontrastowego i jej objawach,
    • chorobach nerek, ostrym pogorszeniu ich czynności lub dializoterapii,
    • nadczynności tarczycy albo planowanym leczeniu jodem promieniotwórczym,
    • astmie i istotnych chorobach serca, zwłaszcza niewydolności serca,
    • stosowanych lekach, w tym metforminie.
    Informacje te pozwalają ocenić ryzyko i ustalić, czy potrzebne jest dodatkowe przygotowanie lub badanie bez kontrastu. Nie każda z wymienionych chorób wyklucza jego podanie.

  • Ocena wskazań:

    Zakres obrazowania dobiera się do problemu opisanego na skierowaniu. Tomografia stopy po urazie może uzupełniać ocenę RTG, gdy konieczne jest dokładniejsze zobrazowanie kości. W ocenie tkanek miękkich lub zmian szpiku lekarz może wybrać inną metodę obrazowania.

  • Uwaga! Po badaniu z kontrastem:

    Po badaniu należy przestrzegać zaleceń dotyczących obserwacji. Płyny można przyjmować w zwykłej ilości, z uwzględnieniem ewentualnych ograniczeń zaleconych z powodu chorób nerek lub serca. Nie należy samodzielnie zwiększać ich ilości przy zaleconym ograniczeniu płynów.
    Po dożylnym podaniu jodowego środka kontrastowego rutynowe przerywanie karmienia piersią nie jest wymagane. Karmienie warto zgłosić przed badaniem, aby omówić ewentualne wątpliwości.

Przebieg badania
  • Rejestracja

    Na umówioną wizytę należy zgłosić się ok. 20 min przed ustaloną godziną badania. Podczas rejestracji należy wypełnić odpowiedni kwestionariusz oraz przedstawić skierowanie na badanie. W przypadku badań z kontrastem należy dodatkowo przedstawić aktualny wynik badania poziomu kreatyniny, a w przypadku chorób tarczycy – wynik badania TSH

  • Przygotowanie do badania

    Należy zdjąć biżuterię i metalowe elementy znajdujące się w badanej okolicy. Personel pomaga przyjąć pozycję odpowiednią do badania. Jeśli poruszanie nogą jest bolesne lub ograniczone, należy to zgłosić przed ułożeniem na stole. Przy dożylnym podaniu kontrastu pielęgniarka zakłada wkłucie do żyły.

  • Wyniki badania

    Obrazy ocenia lekarz specjalista radiologii i diagnostyki obrazowej, który przygotowuje opis. Wynik można odebrać osobiście lub uzyskać przez Portal Pacjenta. Odbiór przez inną osobę wymaga pisemnego upoważnienia. Wynik należy omówić z lekarzem kierującym, który odniesie go do objawów i badania klinicznego.

  • Badanie

    Pacjent leży na stole przesuwającym się przez otwór tomografu. Podczas skanowania należy pozostać nieruchomo i wykonywać polecenia elektroradiologa. Personel obserwuje pacjenta ze sterowni i utrzymuje z nim kontakt głosowy.
    Skanowanie nie powoduje bólu, jednak ułożenie badanej okolicy może wywoływać dyskomfort. Po dożylnym podaniu kontrastu można odczuć krótkotrwałe ciepło lub metaliczny smak w ustach. Każde niepokojące samopoczucie należy zgłosić personelowi. Po badaniu bez kontrastu i bez znieczulenia zwykle można wrócić do codziennych zajęć, z uwzględnieniem zaleceń związanych z urazem lub chorobą.

Dokumenty do pobrania