Rezonans magnetyczny kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego pomaga wyjaśnić przyczynę utrzymującego się bólu dolnej części pleców oraz dolegliwości promieniujących do nóg. Dostarcza informacji pomocnych w planowaniu leczenia, zwłaszcza gdy objawy nie ustępują lub nasilają się mimo dotychczasowego postępowania.

 

Na czym polega rezonans magnetyczny kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego?

Badanie wykorzystuje pole magnetyczne i fale radiowe do uzyskania szczegółowych obrazów, bez użycia promieniowania jonizującego. Przy dyskopatii i zmianach zwyrodnieniowych MR najczęściej wykonuje się bez kontrastu. Podanie środka kontrastowego może być potrzebne przy podejrzeniu guza, infekcji lub w ocenie wybranych zmian pooperacyjnych.

Co pokazuje MR kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego?

Rezonans pozwala ocenić kręgi, krążki międzykręgowe, kanał kręgowy i korzenie nerwowe, w tym tworzące ogon koński. Uwidacznia wypukliny i przepukliny krążków, zmiany zwyrodnieniowe oraz zwężenia kanału kręgowego i otworów międzykręgowych. Pomaga określić, czy dochodzi do ucisku na nerwy. Może również wykazać złamania kompresyjne oraz zmiany zapalne i nowotworowe.

Kiedy wykonuje się rezonans kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego?

Lekarz może zalecić badanie przy przewlekłym bólu okolicy lędźwiowo-krzyżowej, rwie kulszowej, drętwieniu lub mrowieniu nóg i stóp oraz osłabieniu siły mięśniowej. MR wykorzystuje się także przy podejrzeniu złamania, guza lub infekcji oraz przy nowych lub nasilających się objawach po operacji, w tym po spondylodezie, czyli usztywnieniu kręgosłupa. Nie każdy ból pleców wymaga rezonansu. O zasadności badania decydują objawy, wynik badania lekarskiego i przebieg leczenia.

  • Posiłki

    Na 4 godziny przed badaniem nie należy jeść ani pić. Jeżeli ze względów zdrowotnych konieczne jest regularne przyjmowanie płynów lub posiłków, zasady przygotowania należy wcześniej ustalić z rejestracją.

  • Leki

    Leki przyjmowane na stałe należy zażyć jak zwykle, chyba że lekarz lub personel pracowni przekaże inne zalecenia. W przypadku cukrzycy lub innych chorób wymagających regularnych posiłków sposób przygotowania należy uzgodnić podczas rejestracji.

  • Ubranie

    Na badanie należy zgłosić się w ubraniu bez metalowych elementów, takich jak zamki, napy, haftki, guziki czy ozdoby. Przed wejściem do pomieszczenia z aparatem trzeba zdjąć okulary, biżuterię, zegarek, aparat słuchowy, spinki oraz ruchome protezy zębowe.

  • Przedmioty

    Do pomieszczenia z aparatem MR nie wolno wnosić telefonu, kluczy, monet, kart płatniczych, zegarka, biżuterii ani innych metalowych lub elektronicznych przedmiotów. Zostają one w wyznaczonym miejscu przed rozpoczęciem badania.

  • Uwaga!

    Już podczas rejestracji należy poinformować o wszczepionych urządzeniach i implantach, metalowych elementach w organizmie, przebytych operacjach oraz możliwości pozostawania metalowych opiłków w okolicy oczu. Należy również zgłosić stabilizacje kręgosłupa, śruby, pręty, płytki, sztuczne krążki międzykręgowe, stymulatory rdzenia i inne implanty w obrębie kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego lub miednicy. Nie wykluczają one automatycznie wykonania badania, ale możliwość przeprowadzenia MR zależy od konkretnego modelu urządzenia, jego oznaczenia oraz warunków bezpieczeństwa określonych przez producenta. Metalowe elementy mogą także powodować artefakty i ograniczać jakość obrazów.

    Należy również zgłosić ciążę lub jej podejrzenie, choroby nerek, wcześniejsze reakcje na środki kontrastowe oraz nasiloną klaustrofobię. Informacje te umożliwiają bezpieczne zaplanowanie badania.

  • Ankieta

    Na badanie należy przyjść co najmniej 15 minut przed wyznaczonym terminem celem dopełnienia formalności i wypełnienia ankiety medycznej.

  • Dokumenty

    Należy ze sobą zabrać:

    • dokument tożsamości;
    • skierowanie na badanie, jeżeli zostało wystawione;
    • dokumentację neurologiczną, neurochirurgiczną, ortopedyczną, onkologiczną lub rehabilitacyjną oraz wcześniejsze badania RTG, TK lub MR kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego – zarówno opisy, jak i obrazy; w przypadku przebytej operacji także kartę informacyjną i dokumentację zastosowanych implantów;
    • dokumentację wszczepionych urządzeń i implantów, zawierającą nazwę, model oraz informację producenta o bezpieczeństwie w środowisku MR;
    • aktualny wynik kreatyniny, jeżeli badanie ma zostać wykonane z kontrastem – zgodnie z terminem ważności przekazanym przez rejestrację.

    Na badanie MR nie jest wymagane skierowanie, z wyjątkiem badań u małych dzieci oraz kobiet w ciąży. W celu uściślenia zakresu badania lub ustalenia potrzeby podania kontrastu można skorzystać z konsultacji lekarskiej i uzyskać skierowanie na miejscu.

  • Czas

    Czas badania zależy od przyjętego protokołu i zwykle mieści się w przedziale od 15 do 60 minut. Podczas wykonywania obrazów należy pozostać nieruchomo.

  • Termin

    Celem ustalenia terminu badania konieczna jest wcześniejsza rejestracja osobista, telefoniczna lub on-line.

  • Kiedy nie można wykonać rezonansu magnetycznego?

    • gdy w organizmie znajduje się urządzenie lub implant oznaczone przez producenta jako niebezpieczne w środowisku rezonansu magnetycznego, czyli MR Unsafe;
    • gdy potwierdzono obecność ferromagnetycznego ciała obcego w obrębie oczodołu lub gałki ocznej;
    • gdy w organizmie znajdują się inne metalowe elementy, których położenie lub właściwości mogłyby stwarzać zagrożenie w silnym polu magnetycznym.

    Jeżeli nie ma informacji o rodzaju wszczepionego urządzenia lub implantu, badanie może zostać odroczone do czasu uzyskania dokumentacji i potwierdzenia warunków jego bezpiecznego wykonania.

  • Co nie jest przeciwwskazaniem do wykonania badania?

    • implanty zębowe, wypełnienia i mosty protetyczne, chociaż mogą wpływać na jakość obrazu;
    • karmienie piersią; również po podaniu środka kontrastowego zawierającego gadolin rutynowe przerywanie karmienia nie jest uznawane za konieczne.

    Rozrusznik serca, stent, klips naczyniowy lub implant ortopedyczny nie wykluczają automatycznie wykonania rezonansu magnetycznego. Możliwość przeprowadzenia badania zależy od konkretnego modelu urządzenia, jego oznaczenia oraz warunków bezpieczeństwa określonych przez producenta.

  • O czym należy poinformować personel przed badaniem?

    Przed badaniem należy zgłosić wszystkie wszczepione urządzenia, implanty, metalowe elementy oraz wcześniejsze urazy związane z metalem. Do pomieszczenia z aparatem MR można wprowadzać wyłącznie przedmioty uznane za bezpieczne w środowisku rezonansu lub dopuszczone warunkowo, zgodnie z wymaganiami producenta.

    Ostateczną decyzję o wykonaniu badania podejmuje personel pracowni na podstawie ankiety bezpieczeństwa, wywiadu oraz dostępnej dokumentacji. Jeżeli istnieje podejrzenie, że w okolicy oka może znajdować się metalowy opiłek, przed rezonansem może być konieczne dodatkowe badanie obrazowe, które pozwoli wykluczyć obecność ciała obcego.

     

    Czy rezonans można wykonać w ciąży i podczas karmienia piersią?

    Ciąża nie wyklucza automatycznie badania MR bez kontrastu. Rezonans wykonuje się jednak tylko wtedy, gdy jest medycznie uzasadniony, a badania nie można bezpiecznie odłożyć lub zastąpić inną metodą. W pracowni wymagane jest skierowanie na badanie MR wykonywane w czasie ciąży.

    Środek kontrastowy zawierający gadolin stosuje się w ciąży wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach, po indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka. Karmienie piersią nie stanowi przeciwwskazania do rezonansu ani do podania gadolinu. Zgodnie z aktualnymi zaleceniami nie ma potrzeby rutynowego przerywania karmienia.

  • Rejestracja

    Na umówione badanie należy zgłosić się około 15 minut przed wyznaczoną godziną. Podczas rejestracji wypełniana jest ankieta bezpieczeństwa MR oraz przedstawiane są wymagane dokumenty i wcześniejsze wyniki badań. Jeżeli zaplanowano podanie kontrastu, należy również przedstawić aktualny wynik kreatyniny zgodnie z informacją przekazaną przez rejestrację.

  • Przygotowanie do badania

    Przed wejściem do pracowni należy pozostawić metalowe i elektroniczne przedmioty oraz zdjąć odzież i ozdoby zawierające metal, zwłaszcza w okolicy pasa, miednicy i dolnej części pleców. Osoba badana otrzymuje instrukcję dotyczącą ułożenia i pozostawania nieruchomo. Jeśli przewidziano podanie kontrastu, po ocenie bezpieczeństwa zakładane jest wkłucie dożylne.

  • Wyniki badania

    Wynik badania MR można odebrać osobiście lub pobrać z Portalu Pacjenta. Odbiór przez inną osobę jest możliwy na podstawie pisemnego upoważnienia. Sposób i termin udostępnienia obrazów oraz opisu są przekazywane podczas rejestracji.

  • Badanie

    Badanie wykonuje elektroradiolog. Osoba badana leży na plecach, a okolica kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego zostaje ułożona w obrębie odpowiedniej cewki. Pod kolanami może zostać umieszczona podpórka zmniejszająca napięcie dolnej części pleców. Obrazy wykonuje się najczęściej w przekrojach strzałkowych i poprzecznych. Jeżeli protokół wymaga kontrastu, część sekwencji powstaje po jego dożylnym podaniu. Podczas skanowania należy pozostawać nieruchomo, ponieważ ruch obniża jakość obrazu.

    Pracy aparatu towarzyszą głośne, rytmiczne dźwięki, dlatego na czas badania udostępniane są ochronniki słuchu. Personel znajduje się w sterowni, przez cały czas obserwuje przebieg badania i utrzymuje kontakt przez interkom. Badanie jest bezbolesne, choć dłuższe leżenie może być odczuwane jako niewygodne przy nasilonym bólu dolnej części pleców. W razie narastającego dyskomfortu można skontaktować się z personelem za pomocą przekazanego urządzenia alarmowego.
    Po zakończeniu badania bez kontrastu można zwykle od razu wrócić do codziennych zajęć. Po podaniu środka kontrastowego czas ewentualnej obserwacji określa procedura pracowni. Jeżeli zastosowano lek uspokajający lub znieczulenie, obowiązują odrębne zalecenia przekazane przez personel.

    Po badaniu z podaniem środka kontrastowego pacjent dla bezpieczeństwa pozostaje do 1-1,5 godz. na terenie pracowni. Jeśli nie wystąpią działania niepożądane, to pacjent może opuścić teren placówki. Jeśli był podawany kontrast, w okresie 48 godzin po badaniu należy wypić 1,5-2 litrów płynów. Kobieta karmiąca piersią po podaniu środka kontrastowego, nie powinna karmić dziecka w ciągu 24 godzin po badaniu.

Przygotowanie do badania
  • Posiłki

    Na 4 godziny przed badaniem nie należy jeść ani pić. Jeżeli ze względów zdrowotnych konieczne jest regularne przyjmowanie płynów lub posiłków, zasady przygotowania należy wcześniej ustalić z rejestracją.

  • Leki

    Leki przyjmowane na stałe należy zażyć jak zwykle, chyba że lekarz lub personel pracowni przekaże inne zalecenia. W przypadku cukrzycy lub innych chorób wymagających regularnych posiłków sposób przygotowania należy uzgodnić podczas rejestracji.

  • Ubranie

    Na badanie należy zgłosić się w ubraniu bez metalowych elementów, takich jak zamki, napy, haftki, guziki czy ozdoby. Przed wejściem do pomieszczenia z aparatem trzeba zdjąć okulary, biżuterię, zegarek, aparat słuchowy, spinki oraz ruchome protezy zębowe.

  • Przedmioty

    Do pomieszczenia z aparatem MR nie wolno wnosić telefonu, kluczy, monet, kart płatniczych, zegarka, biżuterii ani innych metalowych lub elektronicznych przedmiotów. Zostają one w wyznaczonym miejscu przed rozpoczęciem badania.

  • Uwaga!

    Już podczas rejestracji należy poinformować o wszczepionych urządzeniach i implantach, metalowych elementach w organizmie, przebytych operacjach oraz możliwości pozostawania metalowych opiłków w okolicy oczu. Należy również zgłosić stabilizacje kręgosłupa, śruby, pręty, płytki, sztuczne krążki międzykręgowe, stymulatory rdzenia i inne implanty w obrębie kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego lub miednicy. Nie wykluczają one automatycznie wykonania badania, ale możliwość przeprowadzenia MR zależy od konkretnego modelu urządzenia, jego oznaczenia oraz warunków bezpieczeństwa określonych przez producenta. Metalowe elementy mogą także powodować artefakty i ograniczać jakość obrazów.

    Należy również zgłosić ciążę lub jej podejrzenie, choroby nerek, wcześniejsze reakcje na środki kontrastowe oraz nasiloną klaustrofobię. Informacje te umożliwiają bezpieczne zaplanowanie badania.

  • Ankieta

    Na badanie należy przyjść co najmniej 15 minut przed wyznaczonym terminem celem dopełnienia formalności i wypełnienia ankiety medycznej.

  • Dokumenty

    Należy ze sobą zabrać:

    • dokument tożsamości;
    • skierowanie na badanie, jeżeli zostało wystawione;
    • dokumentację neurologiczną, neurochirurgiczną, ortopedyczną, onkologiczną lub rehabilitacyjną oraz wcześniejsze badania RTG, TK lub MR kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego – zarówno opisy, jak i obrazy; w przypadku przebytej operacji także kartę informacyjną i dokumentację zastosowanych implantów;
    • dokumentację wszczepionych urządzeń i implantów, zawierającą nazwę, model oraz informację producenta o bezpieczeństwie w środowisku MR;
    • aktualny wynik kreatyniny, jeżeli badanie ma zostać wykonane z kontrastem – zgodnie z terminem ważności przekazanym przez rejestrację.

    Na badanie MR nie jest wymagane skierowanie, z wyjątkiem badań u małych dzieci oraz kobiet w ciąży. W celu uściślenia zakresu badania lub ustalenia potrzeby podania kontrastu można skorzystać z konsultacji lekarskiej i uzyskać skierowanie na miejscu.

  • Czas

    Czas badania zależy od przyjętego protokołu i zwykle mieści się w przedziale od 15 do 60 minut. Podczas wykonywania obrazów należy pozostać nieruchomo.

  • Termin

    Celem ustalenia terminu badania konieczna jest wcześniejsza rejestracja osobista, telefoniczna lub on-line.

Przeciwwskazania

  • Kiedy nie można wykonać rezonansu magnetycznego?

    • gdy w organizmie znajduje się urządzenie lub implant oznaczone przez producenta jako niebezpieczne w środowisku rezonansu magnetycznego, czyli MR Unsafe;
    • gdy potwierdzono obecność ferromagnetycznego ciała obcego w obrębie oczodołu lub gałki ocznej;
    • gdy w organizmie znajdują się inne metalowe elementy, których położenie lub właściwości mogłyby stwarzać zagrożenie w silnym polu magnetycznym.

    Jeżeli nie ma informacji o rodzaju wszczepionego urządzenia lub implantu, badanie może zostać odroczone do czasu uzyskania dokumentacji i potwierdzenia warunków jego bezpiecznego wykonania.

  • Co nie jest przeciwwskazaniem do wykonania badania?

    • implanty zębowe, wypełnienia i mosty protetyczne, chociaż mogą wpływać na jakość obrazu;
    • karmienie piersią; również po podaniu środka kontrastowego zawierającego gadolin rutynowe przerywanie karmienia nie jest uznawane za konieczne.

    Rozrusznik serca, stent, klips naczyniowy lub implant ortopedyczny nie wykluczają automatycznie wykonania rezonansu magnetycznego. Możliwość przeprowadzenia badania zależy od konkretnego modelu urządzenia, jego oznaczenia oraz warunków bezpieczeństwa określonych przez producenta.

  • O czym należy poinformować personel przed badaniem?

    Przed badaniem należy zgłosić wszystkie wszczepione urządzenia, implanty, metalowe elementy oraz wcześniejsze urazy związane z metalem. Do pomieszczenia z aparatem MR można wprowadzać wyłącznie przedmioty uznane za bezpieczne w środowisku rezonansu lub dopuszczone warunkowo, zgodnie z wymaganiami producenta.

    Ostateczną decyzję o wykonaniu badania podejmuje personel pracowni na podstawie ankiety bezpieczeństwa, wywiadu oraz dostępnej dokumentacji. Jeżeli istnieje podejrzenie, że w okolicy oka może znajdować się metalowy opiłek, przed rezonansem może być konieczne dodatkowe badanie obrazowe, które pozwoli wykluczyć obecność ciała obcego.

     

    Czy rezonans można wykonać w ciąży i podczas karmienia piersią?

    Ciąża nie wyklucza automatycznie badania MR bez kontrastu. Rezonans wykonuje się jednak tylko wtedy, gdy jest medycznie uzasadniony, a badania nie można bezpiecznie odłożyć lub zastąpić inną metodą. W pracowni wymagane jest skierowanie na badanie MR wykonywane w czasie ciąży.

    Środek kontrastowy zawierający gadolin stosuje się w ciąży wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach, po indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka. Karmienie piersią nie stanowi przeciwwskazania do rezonansu ani do podania gadolinu. Zgodnie z aktualnymi zaleceniami nie ma potrzeby rutynowego przerywania karmienia.

Przebieg badania
  • Rejestracja

    Na umówione badanie należy zgłosić się około 15 minut przed wyznaczoną godziną. Podczas rejestracji wypełniana jest ankieta bezpieczeństwa MR oraz przedstawiane są wymagane dokumenty i wcześniejsze wyniki badań. Jeżeli zaplanowano podanie kontrastu, należy również przedstawić aktualny wynik kreatyniny zgodnie z informacją przekazaną przez rejestrację.

  • Przygotowanie do badania

    Przed wejściem do pracowni należy pozostawić metalowe i elektroniczne przedmioty oraz zdjąć odzież i ozdoby zawierające metal, zwłaszcza w okolicy pasa, miednicy i dolnej części pleców. Osoba badana otrzymuje instrukcję dotyczącą ułożenia i pozostawania nieruchomo. Jeśli przewidziano podanie kontrastu, po ocenie bezpieczeństwa zakładane jest wkłucie dożylne.

  • Wyniki badania

    Wynik badania MR można odebrać osobiście lub pobrać z Portalu Pacjenta. Odbiór przez inną osobę jest możliwy na podstawie pisemnego upoważnienia. Sposób i termin udostępnienia obrazów oraz opisu są przekazywane podczas rejestracji.

  • Badanie

    Badanie wykonuje elektroradiolog. Osoba badana leży na plecach, a okolica kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego zostaje ułożona w obrębie odpowiedniej cewki. Pod kolanami może zostać umieszczona podpórka zmniejszająca napięcie dolnej części pleców. Obrazy wykonuje się najczęściej w przekrojach strzałkowych i poprzecznych. Jeżeli protokół wymaga kontrastu, część sekwencji powstaje po jego dożylnym podaniu. Podczas skanowania należy pozostawać nieruchomo, ponieważ ruch obniża jakość obrazu.

    Pracy aparatu towarzyszą głośne, rytmiczne dźwięki, dlatego na czas badania udostępniane są ochronniki słuchu. Personel znajduje się w sterowni, przez cały czas obserwuje przebieg badania i utrzymuje kontakt przez interkom. Badanie jest bezbolesne, choć dłuższe leżenie może być odczuwane jako niewygodne przy nasilonym bólu dolnej części pleców. W razie narastającego dyskomfortu można skontaktować się z personelem za pomocą przekazanego urządzenia alarmowego.
    Po zakończeniu badania bez kontrastu można zwykle od razu wrócić do codziennych zajęć. Po podaniu środka kontrastowego czas ewentualnej obserwacji określa procedura pracowni. Jeżeli zastosowano lek uspokajający lub znieczulenie, obowiązują odrębne zalecenia przekazane przez personel.

    Po badaniu z podaniem środka kontrastowego pacjent dla bezpieczeństwa pozostaje do 1-1,5 godz. na terenie pracowni. Jeśli nie wystąpią działania niepożądane, to pacjent może opuścić teren placówki. Jeśli był podawany kontrast, w okresie 48 godzin po badaniu należy wypić 1,5-2 litrów płynów. Kobieta karmiąca piersią po podaniu środka kontrastowego, nie powinna karmić dziecka w ciągu 24 godzin po badaniu.

Dokumenty do pobrania